Mağazada xalis mənfəət necə hesablanır: kassadakı pul niyə qazanc deyil

Bir çox mağaza sahibi qazancı belə ölçür: ayın sonunda kassada nə qədər pul qalıb? Bu yanaşma çox vaxt yanıldır — kassada pul ola bilər, amma mağaza ziyanla işləyə bilər, və ya əksinə, kassa boş görünə bilər, amma biznes qazanclıdır. Real göstərici xalis mənfəətdir: bütün satışdan satılan malın maya dəyəri və bütün xərclər çıxıldıqdan sonra qalan məbləğ. Bu məqalədə onu addım-addım, real rəqəmlərlə hesablayırıq.

Xalis mənfəət nədir: əsas düstur

Mağaza üçün sadələşdirilmiş düstur belədir:

• Xalis satış = satış məbləği − endirimlər − müştəri qaytarmaları
• Ümumi mənfəət = xalis satış − satılan malın maya dəyəri
• Xalis mənfəət = ümumi mənfəət − əməliyyat xərcləri

Burada vacib incəlik var: maya dəyəri alınan malın deyil, satılan malın alış qiymətidir. Ay ərzində 20 000 manatlıq mal alıb, 15 000 manatlığını satmısınızsa, qazanc hesabına yalnız 15 000 manat daxil olur. Qalan 5 000 manat xərc deyil — rəfdə duran aktivdir.

Satılan malın maya dəyəri: niyə FIFO?

Eyni mal fərqli partiyalarda fərqli qiymətə alınır. Məsələn, şəkəri əvvəl 1.40, sonra 1.55 manata almısınız. Satış zamanı hansı qiymət maya dəyəri sayılmalıdır? FIFO (ilk gələn — ilk çıxan) prinsipində əvvəlcə köhnə partiya silinir: ilk 100 kq satışın maya dəyəri 1.40, sonrakılar 1.55 manat olur. "Son alış qiyməti" ilə hesablama isə qiymətlər artanda qazancı azaldır, düşəndə şişirdir. Ətraflı: FIFO ilə anbar idarəsi.

Bir malın üzərinə nə qədər qiymət qoymağın və marjanın necə hesablandığını isə ayrıca yazmışıq: Natsenka və marja: fərqi nədir? Həmin məqalə tək məhsulun qazancına baxır, bu məqalə isə bütün mağazanın aylıq nəticəsinə.

Hansı xərclər çıxılmalıdır?

Daimi xərclər

• İcarə haqqı;
• İşçilərin maaşı və onunla bağlı öhdəliklər;
• Proqram, internet, mühafizə abunələri.

Dəyişən xərclər

• Elektrik, su, qaz;
• Kart ödənişləri üzrə bank komissiyası;
• Paket, çek kağızı, təsərrüfat malları;
• Daşıma, kuryer, kiçik təmir.

Unudulan "gizli" xərclər

• Silinən mal: xarab olmuş, sınmış, itən məhsulların maya dəyəri;
• Sahibin götürdüyü mal və pul: evə aparılan mal da maya dəyəri ilə qeyd olunmalıdır;
• İllik ödənişlər: məsələn, ildə bir dəfə ödənən xərci 12-yə bölüb hər aya yazmaq daha düzgün mənzərə verir.

Vergi öhdəlikləri biznesin hüquqi formasından və vergi rejimindən asılıdır; dərəcələr və qaydalar üçün rəsmi mənbəyə — e-taxes.gov.az portalına müraciət edin. Aşağıdakı nümunədə mənfəət vergidən əvvəl göstərilir.

Aylıq mənfəət hesabatı: real nümunə

Orta ölçülü məhəllə marketinin bir aylıq nəticəsinə baxaq (AZN):

Göründüyü kimi, 42 000 manatlıq satışdan mağazaya təxminən 10%-ə yaxın xalis mənfəət qalır. Ümumi mənfəət 10 920 manat olsa da, xərclərin yarıdan çoxunu "yeyir".

Kassadakı pul niyə xalis mənfəət deyil?

Eyni ayda kassa və bank hesabının hərəkəti tamam fərqli görünə bilər:

• Mal alışı: ay ərzində növbəti ay üçün əlavə 6 000 manatlıq mal almısınız. Pul çıxıb, amma bu xərc deyil — anbar artıb.
• Təchizatçı borcu: malın bir hissəsi nisyə alınıb. Kassada pul çox görünür, amma o pul təchizatçınındır.
• Müştəri nisyəsi: 1 500 manatlıq satış nisyə olub. Mənfəət hesablanıb, amma pul hələ kassaya gəlməyib.
• Sahibin götürdüyü pul: bu xərc deyil, amma kassanı azaldır.

Ona görə iki sualı ayrı-ayrı verin: "Mağaza qazanırmı?" — buna xalis mənfəət cavab verir; "Pulum çatırmı?" — buna kassa və borc hesabatı cavab verir. Gün sonu kassa nəzarəti üçün: Gün sonu hesabatı.

Xalis mənfəəti artırmağın 5 yolu

1. Ölü stoku azaldın: satılmayan mal həm pulu dondurur, həm də silinmə riskini artırır. Bax: Satılmayan mallar.
2. Endirimləri ölçün: hər endirimin dövriyyəni nə qədər artırdığını yoxlayın, "hamıya endirim" vərdişindən qaçın.
3. Alış qiymətini müzakirə edin: maya dəyərində 2% qənaət xalis mənfəətə bir neçə dəfə böyük təsir edir.
4. Xərcləri növ üzrə izləyin: hansı xərcin aydan-aya böyüdüyünü görmək üçün onları kateqoriyalara bölün.
5. İtkiləri azaldın: mütəmadi sayım və kassir nəzarəti silinən malı azaldır.

rspos.az-da xalis mənfəət hesabatı

rspos.az-da hər satış sətrinin maya dəyəri satış anında FIFO prinsipi ilə, faktiki partiyaların alış qiymətinə görə qeyd olunur. Mənfəət hesabatı seçilən tarix aralığı üzrə satış, çek endirimləri və müştəri qaytarmaları çıxılmaqla dövriyyəni, maya dəyərini, ümumi mənfəəti və həmin dövrün xərclərini çıxdıqdan sonra xalis mənfəəti göstərir. Məhsul üzrə ən çox qazandıran mallar da burada sıralanır, hesabat Excel-ə ixrac olunur.

Xərclər öz növləri ilə (icarə, kommunal, maaş və s.) yazılır; xərcin kassadan verildiyini və ya kassaya təsir etmədən (məsələn, bank kartından) ödənildiyini seçmək olar. Xərc siyahısı tarix və növ üzrə süzülür və Excel-ə ixrac olunur.

Anbar hesabatında isə qalan malın maya və satış dəyəri ayrıca görünür — bu, "pulum harada donub" sualının cavabıdır. Ətraflı: kassa proqramı.

Tez-tez verilən suallar

Ümumi mənfəət ilə xalis mənfəət arasında fərq nədir?

Ümumi mənfəət satışdan yalnız satılan malın maya dəyəri çıxıldıqdan sonra qalan məbləğdir. Xalis mənfəət isə bundan əlavə icarə, maaş, kommunal və digər bütün xərclər çıxıldıqdan sonra qalır.

Ay ərzində alınan bütün malı xərc kimi yazmaq olarmı?

Xeyr. Xərc kimi yalnız satılan malın maya dəyəri yazılır. Rəfdə qalan mal anbarın dəyəridir və növbəti aylarda satıldıqca maya dəyərinə keçir.

Mağaza üçün normal xalis mənfəət faizi nə qədərdir?

Sahədən, yerdən və çeşiddən çox asılıdır: ərzaq marketlərində adətən aşağı, geyim və aksesuarda daha yüksək olur. Ən faydalı müqayisə öz mağazanızın aydan-aya dəyişməsidir.

Mənfəəti nə qədər tez-tez hesablamaq lazımdır?

Ən azı ayda bir dəfə. Proqram hesabatı avtomatik verirsə, həftəlik baxmaq problemi erkən görməyə imkan verir.

Nəticə

Xalis mənfəət satışdan satılan malın FIFO maya dəyəri və bütün xərclər çıxıldıqdan sonra qalan məbləğdir. Kassadakı pul ona bərabər deyil: mal alışı, borclar və nisyə bu mənzərəni dəyişir. Hər ay hesabatı eyni qayda ilə çıxarın, xərcləri növ üzrə izləyin və qərarları rəqəmlərə əsaslandırın. rspos.az-ı 14 gün pulsuz sınayın.