Qiymət əlavəsi (natsenka) və marja: fərqi nədir və necə hesablanır
Bir çox mağaza sahibi natsenka ilə marjanı qarışdırır və nəticədə planladığından az qazanır. Düsturlar, cədvəl və real nümunələrlə izah edirik.
Mağazada satış qiymətini qoyarkən ən çox eşidilən iki söz var: natsenka (qiymət əlavəsi) və marja. Çox vaxt bunlar eyni şey kimi işlədilir, amma fərqli hesablanır. Bu qarışıqlıq ucbatından mağaza "30% qazanıram" düşünür, əslində isə qazancı 23%-dir.
Natsenka (qiymət əlavəsi) nədir?
Natsenka — maya dəyərinin üzərinə gəlinən faizdir. Hesablama maya dəyərinə görə aparılır:
- Natsenka % = (Satış qiyməti − Maya dəyəri) ÷ Maya dəyəri × 100
- Satış qiyməti = Maya dəyəri × (1 + Natsenka% ÷ 100)
Nümunə: məhsulu 10 ₼-a almısınız, 30% natsenka qoyursunuz → satış qiyməti 13 ₼.
Marja nədir?
Marja — satış qiymətinin neçə faizinin sizə qaldığını göstərir. Hesablama satış qiymətinə görə aparılır:
- Marja % = (Satış qiyməti − Maya dəyəri) ÷ Satış qiyməti × 100
Eyni nümunədə: (13 − 10) ÷ 13 × 100 = 23,1%. Yəni 30% natsenka 23,1% marja deməkdir.
Natsenka və marja: hazır cədvəl
| Natsenka | Marja |
|---|---|
| 10% | 9,1% |
| 20% | 16,7% |
| 25% | 20,0% |
| 30% | 23,1% |
| 50% | 33,3% |
| 100% | 50,0% |
Qayda sadədir: marja həmişə natsenkadan kiçikdir. İstədiyiniz marjadan natsenkaya keçmək üçün: Natsenka = Marja ÷ (1 − Marja). Məsələn, 25% marja üçün 0,25 ÷ 0,75 = 33,3% natsenka lazımdır.
Niyə bu fərq vacibdir?
Endirimlər marjadan çıxılır
30% natsenkalı mala 20% endirim etsəniz, 13 ₼ → 10,40 ₼ olur və qazancınız 0,40 ₼-a düşür (marja 3,8%). "30%-im var, 20% endirim edə bilərəm" düşüncəsi səhvdir. Endirim planlaşdırmaq üçün: Endirim strategiyaları: dövriyyəni necə artırmalı.
Xərclər marjadan ödənilir
İcarə, əmək haqqı, kommunal və itkilər satış dövriyyəsinin faizi kimi ölçülür. Ona görə xalis mənfəəti planlaşdırarkən natsenkaya yox, marjaya baxın: ümumi xərcləriniz dövriyyənin 18%-idirsə, 20% marja ilə demək olar ki, heç nə qazanmırsınız.
Maya dəyəri dəyişkəndir
Eyni məhsulu müxtəlif partiyalarda fərqli qiymətə alırsınız. Marjanı düzgün hesablamaq üçün satılan malın hansı partiyadan çıxdığını bilmək lazımdır — bunun üçün FIFO üsulu istifadə olunur: FIFO ilə anbar idarəsi.
Kateqoriyalar üzrə fərqli natsenka
Bütün mallara eyni faiz qoymaq nadir hallarda optimaldır:
- Gündəlik tələbat malları (çörək, süd, şəkər) — rəqabət yüksəkdir, aşağı natsenka müştərini mağazaya gətirir;
- İmpuls mallar (şirniyyat, içkilər, kassa önü) — daha yüksək natsenka qəbul olunur;
- Tez xarab olan mallar — itki riski qiymətə daxil edilməlidir.
rspos.az-da qiymət və mənfəət nəzarəti
rspos.az-da hər məhsulun maya dəyəri FIFO ilə avtomatik hesablanır, satış-mənfəət hesabatında hər məhsul, kateqoriya və gün üzrə real qazanc görünür. Faktura daxil edərkən yeni alış qiymətinə görə satış qiymətini yeniləmək mümkündür, nisyə və kredit üçün ayrıca qiymətlər saxlanılır.
Tez-tez verilən suallar
Natsenka ilə marja arasında əsas fərq nədir?
Natsenka maya dəyərinə görə, marja isə satış qiymətinə görə hesablanır. Ona görə eyni qazancda marja faizi həmişə natsenka faizindən kiçik olur.
30% natsenka neçə faiz marja edir?
30% natsenka təxminən 23,1% marjaya bərabərdir: (130 − 100) ÷ 130 × 100.
İstədiyim marjaya görə satış qiymətini necə tapım?
Satış qiyməti = Maya dəyəri ÷ (1 − Marja). Məsələn, maya dəyəri 10 ₼ və istənilən marja 25%-dirsə, satış qiyməti 10 ÷ 0,75 = 13,33 ₼ olur.
Nəticə
Natsenka qiymət qoymaq üçün, marja isə qazancı ölçmək üçün rahatdır. Endirim və xərc planlaşdırmasında həmişə marja ilə düşünün, maya dəyərini isə partiyalar üzrə dəqiq izləyin. rspos.az-ı 14 gün pulsuz sınayın və hər məhsulun real qazancını görün.
